Concordantie Bijbel — Zo doe je bijbelse woordstudie met Strong's nummers

Wat is een bijbelse concordantie?

Een bijbelse concordantie is een soort uitgebreide woordenindex van de bijbel. Stel je een boek voor waarin elk belangrijk woord uit de bijbel is opgenomen, met daarachter alle bijbelverzen waarin dat woord voorkomt. Dat is in de kern wat een concordantie bijbel doet: het brengt alle plekken in kaart waar een bepaald woord in de Schrift wordt gebruikt.

Maar een goede concordantie gaat veel verder dan een simpele zoekfunctie. Anders dan een gewoon woordenboek laat een concordantie zien:

• Alle vindplaatsen van een woord in de bijbel
• Het oorspronkelijke woord in het Hebreeuws (Oude Testament) of Grieks (Nieuwe Testament)
• De verschillende betekenisnuances van dat grondtaalwoord
• Hoe hetzelfde woord in andere contexten wordt gebruikt

De geschiedenis van de bijbelse concordantie gaat eeuwen terug. De eerste Latijnse concordantie werd rond 1230 samengesteld door Hugo van Saint-Cher, met hulp van honderden monniken. Zij doorliepen de volledige Vulgata en noteerden handmatig elk woord met de bijbehorende vindplaats. Tegenwoordig hebben we digitale concordanties die dit werk in milliseconden doen, maar het principe is hetzelfde gebleven.

Het verschil met een bijbelwoordenboek is belangrijk om te begrijpen. Een woordenboek geeft je een definitie van een woord. Een concordantie laat je daarnaast zien waar en hoe dat woord in de bijbel wordt gebruikt. Daarmee kun je zelf patronen ontdekken en de betekenis uit de context afleiden, precies zoals de oorspronkelijke lezers dat deden.

Waarom is woordstudie belangrijk?

Je leest in de bijbel het woord “lifefde” en denkt te weten wat het betekent. Maar wist je dat het Nieuwe Testament minstens vier verschillende Griekse woorden gebruikt die allemaal met “lifefde” vertaald kunnen worden? Elk van die woorden heeft een eigen betekenisveld, een eigen emotionele lading, en een eigen theologische diepte. Zonder woordstudie bijbel mis je die rijkdom volledig.

Hier zijn vier redenen waarom woordstudie onmisbaar is voor serieuze bijbelstudie:

1. Nederlandse vertalingen versimpelen de grondtekst

Elke vertaling is een interpretatie. Het Nederlands heeft simpelweg niet voor elk Hebreeuws of Grieks woord een exacte tegenhanger. Vertalers moeten keuzes maken, en daarbij gaat onvermijdelijk nuance verloren. Woordstudie geeft je die nuance terug.

2. Context wordt zichtbaar

Als je ziet dat een bepaald Grieks woord op twintig plekken in het Nieuwe Testament voorkomt, en je leest al die passages, dan bouw je een rijker beeld op van wat dat woord werkelijk betekent. Je ontdekt patronen die onzichtbaar zijn als je maar één tekst leest.

3. Misverstanden worden opgehelderd

Veel theologische discussies komen voort uit het feit dat mensen een Nederlands woord lezen en daar hun eigen invulling aan geven. Teruggaan naar de Hebreeuwse grondtekst of Griekse grondtekst lost veel van die misverstanden op.

4. Je bijbelstudie wordt persoonlijker en dieper

In plaats van afhankelijk te zijn van wat anderen over een tekst zeggen, kun je zelf de grondtekst verkennen. Dat maakt je bijbelstudie actiever, dieper en persoonlijker. Je leest niet langer alleen over de bijbel, je duikt erin.

Een predikant die een preek voorbereidt over “genade” in Efeze 2:8 kan bijvoorbeeld ontdekken dat het Griekse woord charis (G5485) niet alleen “genade” betekent, maar ook “gunst”, “welwillendheid” en “geschenk”. Die ontdekking verrijkt niet alleen de preek, maar het hele begrip van de passage.

Strong’s nummers uitgelegd

Als je begint met woordstudie, kom je al snel de term strongnummers tegen (ook geschreven als “Strong’s nummers”). Dit nummersysteem is het fundament van moderne bijbelse woordstudie en maakt de grondtekst toegankelijk voor iedereen, ook als je geen Hebreeuws of Grieks hebt gestudeerd.

Wie was James Strong?

James Strong (1822–1894) was een Amerikaanse theoloog en professor aan de Drew Theological Seminary. In 1890 publiceerde hij zijn levenswerk: Strong’s Exhaustive Concordance of the Bible. Het had hem meer dan 35 jaar gekost om dit werk samen te stellen, met hulp van meer dan honderd medewerkers.

Zijn geniale vinding was eenvoudig maar revolutionair: hij gaf elk uniek Hebreeuws en Grieks woord in de bijbel een nummer. Daardoor hoef je geen Hebreeuws of Grieks te kennen om de grondtekst te bestuderen. Je zoekt simpelweg het nummer op.

Hoe werkt het nummersysteem?

Het systeem is overzichtelijk opgebouwd:

• H-nummers (H1 t/m H8674) verwijzen naar Hebreeuwse en Aramese woorden in het Oude Testament
• G-nummers (G1 t/m G5624) verwijzen naar Griekse woorden in het Nieuwe Testament

Elk nummer verwijst naar precies één grondtaalwoord. Als je het nummer kent, kun je het woord opzoeken en alles te weten komen over de oorsprong, betekenis en het gebruik ervan.

Praktijkvoorbeeld: “vrede” in de bijbel

Neem het Nederlandse woord “vrede”. In het Oude Testament vind je daarvoor het Hebreeuwse woord shalom (H7965). Maar shalom betekent veel meer dan ons woord “vrede”. Het omvat:

• Heelheid en compleetheid
• Welzijn en voorspoed
• Harmonie in relaties
• Gezondheid van lichaam en geest

Als Jezus in Johannes 14:27 zegt: “Vrede laat Ik u, Mijn vrede geef Ik u”, gebruikt de Griekse tekst het woord eirene (G1515). Dit woord is verwant aan shalom, maar heeft in de Griekse context ook de betekenis van “rust” en “eenheid”. Door beide woorden te bestuderen via hun strongnummers, krijg je een veel rijker beeld van wat bijbelse vrede werkelijk inhoudt.

Dit is de kracht van strongnummers: ze maken de Hebreeuwse grondtekst en Griekse grondtekst toegankelijk, zonder dat je de talen zelf hoeft te beheersen.

Hoe gebruik je een concordantie? Stap voor stap

Klaar om zelf aan de slag te gaan met een concordantie bijbel? Volg deze vijf stappen en je doet binnen tien minuten je eerste woordstudie.

Stap 1: Kies een woord dat je wilt onderzoeken

Begin met een woord dat je opvalt in een bijbeltekst. Misschien lees je Psalm 23 en vraag je je af wat “de Heer is mijn herder” precies betekent in het Hebreeuws. Of je leest Galaten 5:22 over de “vrucht van de Geest” en wilt weten wat “lifefde”, “vreugde” en “vrede” daar in de grondtekst zijn.

Tip: Kies woorden die theologisch belangrijk zijn of die je nieuwsgierig maken. Woorden als “genade”, “geloof”, “hoop”, “verlossing” of “zonde” zijn uitstekende startpunten.

Stap 2: Zoek het woord op in de concordantie

In een digitale concordantie typ je het woord in de zoekbalk. De concordantie toont je vervolgens:

• Het Strong’s nummer dat bij het woord hoort
• Een korte definitie van het grondtaalwoord
• Een lijst van alle bijbelverzen waar dit woord voorkomt

Bij een woord als “genade” in het Nieuwe Testament vind je het Griekse woord charis (G5485), dat zo’n 156 keer in het Nieuwe Testament voorkomt.

Stap 3: Bestudeer het grondtaalwoord

Klik op het Strong’s nummer of zoek het op. Je vindt dan:

• De transliteratie (hoe het woord klinkt): charis
• De uitspraak: KHA-ris
• De basisbetekenis: gunst, genade, dankbaarheid
• De wortel: afgeleid van chairo (G5463), dat “zich verheugen” betekent
• Verwante woorden: charisma (G5486, genadegave), charizomai (G5483, vergeven/schenken)

Stap 4: Bekijk de vindplaatsen in context

Lees een selectie van de bijbelverzen waarin het woord voorkomt. Let op de verschillende contexten:

• Efeze 2:8 — “Door genade (charis) bent u behouden, door het geloof”
• Romeinen 3:24 — “Om niet gerechtvaardigd door Zijn genade (charis)”
• 2 Korinthe 12:9 — “Mijn genade (charis) is u genoeg”
• Lucas 2:40 — “De genade (charis) van God was op Hem”

Door deze teksten naast elkaar te leggen, zie je dat charis niet slechts “onverdiende gunst” is (hoewel dat er zeker bij hoort), maar een breed begrip dat Gods welwillende houding, Zijn kracht om te verlossen, en Zijn voortdurende aanwezigheid omvat.

Stap 5: Trek conclusies en pas toe

Nu je het woord in de grondtekst hebt bestudeerd en in verschillende contexten hebt gezien, kun je tot rijkere conclusies komen over de bijbeltekst die je oorspronkelijk las. Schrijf je bevindingen op. Deel ze in je bijbelstudiegroep. Laat ze je gebed en overdenking verrijken.

Voorbeeld: Het woord ‘liefde’ in de grondtekst

Een van de meest verrassende woordstudies die je kunt doen, gaat over het woord “lifefde”. In het Nederlands gebruiken we één woord voor veel verschillende soorten liefde. De Griekse taal van het Nieuwe Testament is veel preciezer.

Agape (G26) — Onvoorwaardelijke, gevende liefde

Dit is het woord dat het vaakst in het Nieuwe Testament voorkomt als het over Gods liefde gaat. Agape is de liefde die geeft zonder iets terug te verwachten. Het is een bewuste keuze om het beste voor de ander te zoeken, ongeacht of die ander het “verdient”.

Bekende teksten met agape:

• Johannes 3:16 — “Want zo lief (agapao, het werkwoord) heeft God de wereld gehad...”
• 1 Korinthe 13:4-7 — “De liefde (agape) is geduldig, de liefde is vriendelijk...”
• 1 Johannes 4:8 — “God is liefde (agape)”
• Romeinen 5:8 — “God bewijst Zijn liefde (agape) jegens ons...”

Agape is het woord dat Jezus gebruikt als Hij in Johannes 13:34 zegt: “Een nieuw gebod geef Ik u, dat u elkaar liefhebt.” Het gaat hier niet om een gevoel, maar om een actieve, gevende houding.

Philia (G5373) — Broederlijke, warme genegenheid

Philia is de liefde van diepe vriendschap en genegenheid. Het is de warme verbondenheid die je voelt met mensen die je na staan. De stad Philadelphia (“stad van broederliefde”) is naar dit woord vernoemd.

Bekende teksten met philia/phileo:

• Johannes 21:15-17 — Het beroemde gesprek tussen Jezus en Petrus, waar Jezus vraagt: “Heb je Mij lief?” Hier wisselen agapao en phileo af, wat de passage extra diepte geeft.
• Romeinen 12:10 — “Heb elkaar hartelijk lief (philostorgos) met broederlijke liefde (philadelphia)”
• Titus 3:4 — “De mensenliefde (philanthropia) van God onze Zaligmaker”

Storge — Natuurlijke familieliefde

Storge is de natuurlijke genegenheid binnen een gezin: de liefde van ouders voor kinderen en omgekeerd. Dit woord komt in het Nieuwe Testament alleen in samengestelde vorm voor, zoals in Romeinen 12:10 (philostorgos — hartelijke genegenheid).

Interessant is dat Paulus in 2 Timotheus 3:3 waarschuwt voor mensen die astorgos zijn — “zonder natuurlijke liefde”. Het voorvoegsel a- maakt het woord negatief: mensen die zelfs de meest basale familiegenegenheid missen.

Eros — Romantische, hartstochtelijke liefde

Het woord eros komt niet voor in het Nieuwe Testament, maar is wel aanwezig in de bredere Griekse literatuur en in het Oude Testament via het Hebreeuwse equivalent. Het Hooglied is het bijbelboek dat deze vorm van liefde het meest viert.

Dat eros ontbreekt in het Nieuwe Testament is op zichzelf een interessante ontdekking. De apostelen kozen bewust voor agape als het kernwoord voor christelijke liefde — een liefde die niet draait om wat je krijgt, maar om wat je geeft.

Wat leert ons dit?

Zonder woordstudie lees je in 1 Korinthe 13 simpelweg “de liefde is geduldig”. Met woordstudie ontdek je dat Paulus hier specifiek agape gebruikt: de onvoorwaardelijke, gevende liefde die een bewuste keuze is. Dat verandert hoe je de tekst leest en toepast. Dit is de kracht van een concordantie bijbel en bijbelse woordstudie.

Online concordantie vs. fysiek boek

De klassieke Strong’s Exhaustive Concordance is een indrukwekkend boek: meer dan 1.800 pagina’s, weegt bijna twee kilo, en bevat elk woord uit de King James Version met het bijbehorende Strong’s nummer. In het Nederlandse taalgebied bestaan concordanties bij onder andere de Statenvertaling en de Herziene Statenvertaling.

Maar eerlijk is eerlijk: de toekomst van woordstudie is digitaal. Hier is waarom.

Voordelen van een gedrukte concordantie

• Tactiele ervaring: Sommige bijbelstudenten waarderen het bladeren door een fysiek boek
• Geen scherm nodig: Ideaal voor wie digitale afleiding wil vermijden
• Overzicht: Je ziet in één oogopslag een hele pagina vol vindplaatsen
• Traditie: Generaties theologen en predikanten hebben met fysieke concordanties gewerkt

Voordelen van een online concordantie

• Snelheid: In seconden vind je wat je zoekt, in plaats van minuten bladeren
• Koppelingen: Klik direct door van een Strong’s nummer naar alle vindplaatsen, verwante woorden en commentaren
• Meerdere vertalingen: Vergelijk hoe verschillende bijbelvertalingen hetzelfde grondtaalwoord weergeven
• Altijd bij de hand: Op je telefoon, tablet of laptop, waar je ook bent
• Actueel: Digitale concordanties worden voortdurend bijgewerkt en verbeterd
• Gratis: De meeste online concordanties zijn kosteloos te gebruiken
• Gecombineerd met uitleg: Moderne platforms bieden woordstudie, commentaren en kruisverwijzingen in één complete omgeving

De ideale combinatie

Voor de meeste bijbelstudenten is een online concordantie de praktische keuze. Je kunt er direct mee aan de slag, je hebt geen dure boeken nodig, en de zoekfunctionaliteit is onovertroffen. Een platform als BijbelAssistent combineert de concordantie met AI-gestuurde uitleg, waardoor je niet alleen het grondtaalwoord vindt, maar ook direct begrijpt wat het betekent in de context van de passage die je bestudeert.

Als je daarnaast een fysieke concordantie op je bureau wilt hebben voor uitgebreide studiesessies, is dat een mooie aanvulling. Maar het is geen vereiste meer.

Woordstudie met BijbelAssistent

Je hebt nu gelezen wat een concordantie bijbel is, hoe Strong’s nummers werken, en waarom woordstudie zo waardevol is. Maar hoe ga je er praktisch mee aan de slag zonder dat het een academische exercitie wordt?

Dat is precies waar BijbelAssistent het verschil maakt. Onze woordstudie-tool is ontworpen om de kracht van een concordantie toegankelijk te maken voor iedereen.

Wat kun je met de woordstudie-tool?

• Strong’s nummers opzoeken — Typ een woord in en vind direct het bijbehorende Hebreeuwse of Griekse grondtaalwoord met Strong’s nummer
• Alle vindplaatsen bekijken — Zie in welke bijbelverzen het woord voorkomt, overzichtelijk gerangschikt per bijbelboek
• Betekenisuitleg in het Nederlands — Geen droge woordenboekdefinitie, maar een heldere uitleg die je direct begrijpt
• Verwante woorden ontdekken — Zie welke andere woorden dezelfde wortel delen of in hetzelfde betekenisveld vallen
• Direct vanuit de bijbeltekst — Lees je een vers in onze online bijbel? Tik op een woord en spring direct naar de woordstudie

Woordstudie met AI-uitleg

Wat BijbelAssistent uniek maakt, is de combinatie van een traditionele concordantie met moderne AI-technologie. Stel je hebt het Strong’s nummer gevonden en de basisbetekenis gelezen, maar je wilt meer weten. Dan kun je via onze chat doorvragen:

• “Wat is het verschil tussen agape en philia in Johannes 21?”
• “Hoe wordt het Hebreeuwse woord chesed (H2617) in verschillende vertalingen weergegeven?”
• “Welke andere woorden gebruikt Paulus voor ‘kracht’ in zijn brieven?”

Je krijgt direct een helder, onderbouwd antwoord met verwijzingen naar relevante bijbelteksten. Geen theologische jargon, maar uitleg die je echt verder helpt.

Van beginner tot gevorderde

Of je nu voor het eerst een concordantie gebruikt of al jaren met de grondtekst werkt: BijbelAssistent past zich aan jouw niveau aan. Beginners krijgen toegankelijke uitleg in eenvoudige taal. Gevorderden kunnen dieper duiken in woordvelden, grammaticale vormen en intertekstuele verbanden.

De woordstudie-tool is onderdeel van ons complete platform voor bijbelstudie, inclusief bijbeluitleg per vers, vertalingen vergelijken en kruisverwijzingen opzoeken.

Zelf aan de slag met bijbelse woordstudie? BijbelAssistent biedt een gratis online concordantie met Strong’s nummers, AI-uitleg en kruisverwijzingen. Start je eerste woordstudie.

Bonus: Vijf Hebreeuwse en Griekse woorden die elke bijbellezer moet kennen

Ter afsluiting delen we vijf grondtaalwoorden die je bijbelbegrip direct verrijken. Zoek ze op in de woordstudie-tool en ontdek hun diepte zelf.

1. Chesed (H2617) — Verbondsliefde, trouw, goedertierenheid

Dit Hebreeuwse woord komt meer dan 240 keer voor in het Oude Testament en is bijna onvertaalbaar. Het combineert liefde, trouw, loyaliteit en barmhartigheid in één woord. De NBV21 vertaalt het wisselend als “trouw”, “lifefde” en “goedheid”. Het is Gods kernkwaliteit in het verbond met Israël.

Sleuteltekst: Psalm 136 — elk vers eindigt met “want Zijn goedertierenheid (chesed) is voor eeuwig”

2. Logos (G3056) — Woord, rede, logica

In Johannes 1:1 lezen we: “In het begin was het Woord (Logos).” Voor Griekse lezers was logos een beladen filosofisch concept: het rationele principe dat het universum ordent. Johannes pakt dat concept op en vult het met nieuwe betekenis: het Woord is een Persoon, en die Persoon is God.

3. Ruach (H7307) — Geest, wind, adem

In Genesis 1:2 zweeft de Ruach van God over de wateren. Hetzelfde woord kan “geest”, “wind” of “adem” betekenen. Die drievoudige betekenis is geen toeval: Gods Geest is als wind — onzichtbaar maar krachtig — en als adem — de levenskracht die alles in stand houdt.

4. Metanoia (G3341) — Bekering, ommekeer van denken

Vaak vertaald als “bekering”, maar metanoia betekent letterlijk “verandering van denken” (meta = verandering, nous = denken). Het gaat niet alleen om spijt hebben, maar om een fundamentele ommekeer in hoe je denkt, kijkt en leeft.

5. Shalom (H7965) — Vrede, heelheid, welzijn

We noemden shalom eerder al, maar het verdient een plek in deze lijst. Als je beseft dat de bijbelse begroeting “shalom” niet simpelweg “vrede” maar “moge je heel, compleet en voorspoedig zijn” betekent, verandert dat hoe je bijbelteksten over vrede leest.

Veelgestelde vragen over concordantie en woordstudie

Is een concordantie alleen voor theologen en predikanten?

Absoluut niet. Een concordantie bijbel is voor iedereen die de bijbel beter wil begrijpen. Dankzij digitale tools en Nederlandse uitleg hoef je geen theologie gestudeerd te hebben. Als je kunt zoeken op internet, kun je een concordantie gebruiken. Platforms als BijbelAssistent maken het extra toegankelijk door uitleg in begrijpelijk Nederlands te bieden.

Moet ik Grieks of Hebreeuws kennen om een concordantie te gebruiken?

Nee, dat is juist de kracht van het Strong’s nummersysteem. James Strong ontwikkelde zijn nummers zodat iedereen — zonder kennis van Hebreeuws of Grieks — de grondtekst kan verkennen. Je werkt met nummers en Nederlandse uitleg. Natuurlijk is kennis van de grondtalen een pluspunt, maar het is geen vereiste.

Wat is het verschil tussen een concordantie en een bijbelcommentaar?

Een commentaar geeft uitleg en interpretatie van bijbelteksten, geschreven door een theoloog. Een concordantie is een hulpmiddel waarmee je zelf onderzoek doet naar woorden in de bijbel. Een commentaar vertelt je wat een ander denkt over een tekst; een concordantie geeft je de gereedschappen om zelf de tekst te onderzoeken. Beide zijn waardevol, en ze vullen elkaar aan.

Zijn er gratis online concordanties in het Nederlands beschikbaar?

Ja. BijbelAssistent biedt een gratis online concordantie met Strong’s nummers en Nederlandse uitleg. Daarnaast bestaan er internationale tools als Blue Letter Bible en BibleHub, al zijn die primair Engelstalig. Voor wie in het Nederlands wil studeren, is een Nederlandstalig platform als BijbelAssistent de meest praktische optie.

Hoe weet ik of ik het juiste Strong’s nummer heb gevonden?

Een betrouwbare concordantie koppelt automatisch het juiste Strong’s nummer aan het woord in de bijbeltekst die je leest. Let op: hetzelfde Nederlandse woord kan naar verschillende Strong’s nummers verwijzen, afhankelijk van de context. Het woord “lifefde” kan bijvoorbeeld verwijzen naar G26 (agape), G5373 (philia) of andere Griekse woorden. Een goede digitale concordantie laat je precies zien welk grondtaalwoord in welk vers wordt gebruikt.

Kan ik woordstudie combineren met een bijbel met uitleg?

Zeker, en dat is zelfs aanbevolen. Een bijbel met uitleg geeft je de context en interpretatie van een passage. Woordstudie laat je vervolgens dieper graven in specifieke woorden uit die passage. Bij BijbelAssistent kun je naadloos wisselen tussen bijbeltekst, uitleg en woordstudie. Zo bouw je laag voor laag je begrip op.

Aan de slag: jouw eerste woordstudie

Je hebt nu alles in handen om te beginnen met bijbelse woordstudie. Hier is een suggestie voor je eerste studie:

1. Open BijbelAssistent en lees Psalm 23:1 — “De HEER is mijn herder”
2. Ga naar de woordstudie-tool en zoek het woord “herder” op
3. Ontdek het Hebreeuwse woord ra’ah (H7462) — dat “weiden”, “hoeden” en “voeden” betekent
4. Bekijk alle bijbelverzen waar ra’ah voorkomt en ontdek hoe God als herder door de hele bijbel heen wordt getekend
5. Heb je vragen? Stel ze aan BijbelAssistent en krijg direct antwoord met verwijzingen naar de grondtekst

De rijkdom van de bijbel wacht op je. Een concordantie is de sleutel die de deur opent.

Start vandaag met woordstudie. Ontdek de Hebreeuwse en Griekse woorden achter je favoriete bijbelteksten. Gratis, in het Nederlands, met AI-gestuurde uitleg. Begin je eerste woordstudie op BijbelAssistent.